MAKALELER

SAĞLIKLI YAŞAM PİRAMİDİ NEDİR? ...

SAĞLIKLI YAŞAM PİRAMİDİ NEDİR? ...

 

Dünya çapında beslenmenin düzenli olması için 1992'de, yani yaklaşık 15 sene önce Beslenme Piramidi geliştirildi. Okullarda, evlerde, medyada bu piramitteki beslenme oranları ve seçebileceğimiz yiyecekler öğretildi ve yaygın olarak uygulanmaya başlandı. Piramid, sağlıklı beslenmenin öğrenilebileceği kolay bir araç olarak tanıtıldı. Hatta okullarda mönülerin hazırlanmasında esas olarak alındı.

 

Aradan geçen 15 sene gösterdi ki, bırakın sağlıklı beslenebilen bir toplum olabilmeyi, aksine gittikçe artan oranlarda obezleşen bir toplum yarattık.

 

 Söz konusu beslenme piramidine kısaca bir göz atalım.  ( resim)

 

 Bu piramitten de anlaşılacağı gibi şişmanlığın gerçek nedeni olarak,  genel anlamda yağlar, çoğunlukla da doymuş hayvansal yağlar gösteriliyor. Ağırlıklı olarak da tahılların tüketilmesi öneriliyor.

 

 Bu piramide göre beslenme alışkanlıklarına yön vermeye çalışan Amerikalılar  ''İnsan değil sanki bir at yetiştirmek için hazırlanmış bu piramid'' diyerek bu tür tavsiyelerin şişmanlattığını, kilo alma süreçlerini hızlandırdığını iddia ederek toplumsal eylemler bile yapmaktadırlar. Geçen yıllarda zaten bu haklı eleştirilerin ne kadar yerinde olduğunu gösterdi. Büyük umutlarla açıklanan beslenme piramidinden bu yana geçen yıllarda şişmanlık,  tüm dünya üzerinde beş kat artmış durumda.

 

Daha sonraki yıllarda buna alternatif,  başka bir beslenme piramidi daha ortaya çıktı. "Akdeniz Piramidi'' Diğer bölgelere göre zeytinyağı kullanımın fazla olduğu akdeniz ülkelerinde,  nispeten kiloya bağlı sağlık problemlerinin de azlığı gözönüne alındığında,  ilkine göre daha uygulanabilir bir besin piramidiydi bu.  Fakat bu defa da başka bilgiler ve başka problemler ortaya çıkmaya başladı.  Bisküviler, hazır kekler ve benzer diğer gıdalarda kullanılan trans yağların,  tereyağından bile daha zararlı olduğu ortaya atıldı.

 

Bütün bu gelişmeler, yakın zamanda Newsweek dergisine kapak olan ve basın dünyamızda  "Mükemmel Diyet" başlıkları ile yansıyan yeni bir piramidi daha ortaya çıkardı. ''Harvard Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu'ndan Dr. Walter Willet'in yeni piramidi.''

Harvard Piramidi'nin eskisine göre en büyük farkı, tahıl ürünlerinin de gözden düşmesidir. Ama netice itibari ile daha çok ideal kilosunda olan ve öyle kalmaya çalışan insanlar için düşünülmüş bu piramid şeklinin de zayıflamayla hiçbir alakası yoktur. Ve verilen kiloların geri alınmamasına ilişkin de herhangi bir çözüm üretememiştir.

 

Amerika, Japonya, İngiltere, Uzak Doğu ülkeleri, diğer Avrupa ülkeleri... Neredeyse her yıl farklı bir ülkenin farklı bir besin piramidiyle tanışıyoruz. Japonların uzun yaşamasının sırrı anlatılırken, ''Japon Besin Piramidi''örnek gösteriliyor, Akdenizlilerin sağlıklı yaşamalarının sırrı gündeme geldiğinde ise adres olarak Akdeniz tipi beslenme piramidi referans veriliyor.

  

Bizim ülkemizde ise durum beslenme uzmanlarımızca piramit değil "Besin Yoncası'' olarak ifade ediliyor. Bizdeki uygulamada esas, 4 ana besin gurubundan, dengeli olarak tüketmek üzerine kurulu. Ve benim kişisel görüşüme göre, diğerleri ile karşılaştırıldığında ideal kilosunda olan kişilerin kilosunu koruyabilmeleri ve formda kalabilmeleri adına en uygun olanı da bu gibi duruyor. İdeal kiloda kalabilmek için evet, ama zayıflayabilmek adına kesinlikle hayır tabi ki.

 

  Bütün bu piramidlere bakarak işin içinden çıkmaya çalışmak, "Samanlıkta iğne aramak'' atasözünü getiriyor aklıma. Ne yazık ki bunca araştırmaya, bunca çabaya karşılık, şişmanlık hastalığının tek çözümünün sadece beslenmekle ilgili olduğunu söylemek,  insanın bir bütün olduğu gerçeğini görmezden gelmek demektir.

 

 Daha önceki konularda birçok kez dile getirdiğim gibi şişmanlık olsun,  zayıflamaya çözüm aramak olsun, hepsinin ilk kuralı;  insanın kendi bünyesinde olup bitenlerin bilincinde olmasıyla alakalıdır. Ve çözüm de, kendi dinamiklerimizi harekete geçirerek, kendi vücudumuz ve beynimiz kontrolünde bu soruna çare aramaktır. Beslenme piramidi oluşturmak gibi yöntemlerle sorunun sadece bir noktasını ele almak, sonucu değil karmaşayı getirir ancak.

 

Konu başlığımıza dikkat ettiyseniz,  bizim iddiamız sağlıklı beslenme piramidi nasıl olmalı değil, sağlıklı yaşam piramidi nasıl olmalıdır üzerine kurulu zaten. Ve bütün çalışmalarımız da insanların sağlıklı yaşayabilmeleri için,  kendilerini en iyi hissettikleri kiloda olmalarını başarabilmek adına yapılmaktadır. Ve tüm diğer piramitlerin aksine bizimkinde;  alt tabaka, üst tepe gibi, ne kadar bilimsel olursan o kadar inandırıcı olursun gibi bir felsefe güdülerek karmaşalar yaratılmamıştır.

O nedenle bununla ilgili bir piramit grafiğimizde yoktur zaten. Benim soyut,  sağlıklı yaşam piramidinden anladığım  sadece tek bir cümle ve tek bir kural vardır.  

  

 

Sağlıklı yaşam piramidi demek, insanların bedenen ve ruhen, "Evet, ben kendimi böyle çok iyi hissediyorum.'' diyebildiği noktaya kadar kendi bedenleri, kendi performansları, kendi dünyaları üzerinde kendi yaratacakları etkiler ile başarıya ulaştıkları düz ve kesintisiz bir doğru demektir.

DOĞRU'nun matematiksel tanımı: İKİ NOKTA ARASINDAKİ,  EN KISA ÇİZGİ' dir.

 

SAĞLIKLI YAŞAM DOĞRUSU

 

HEDEFİ BELİRLEME                                                            HEDEFE ULAŞMA

 

olmalıdır.

                                                                           Halil KARGULU

 

« Geri